Fomalhaut b
| Fomalhaut b | |
 Dysk wokół gwiazdy Fomalhaut oraz planeta Fomalhaut b |
|
| Parametry orbity | |
| Półoś wielka (a) | 115 j.a. |
| Mimośród (e) | 0,11 +0,02−0 |
| Okres orbitalny (P) | 872 d |
| Inklinacja (i) | ~66° |
| Charakterystyka fizyczna | |
| Masa | < 3 +0,5−1,3 MJ |
| Odkrycie | |
| Data | 2008 |
Fomalhaut b – planeta pozasłoneczna krążąca po orbicie gwiazdy Fomalhaut, odkryta w 2008 przez Kosmiczny Teleskop Hubble'a, znajdująca się około 25 lat świetlnych od Ziemi, w gwiazdozbiorze Ryby Południowej. Fomalhaut b i planety przy gwieździe HR 8799, których odkrycie zostało ogłoszone jednocześnie, są pierwszymi potwierdzonymi planetami pozasłonecznymi odkrytymi przez bezpośrednią obserwację (wcześniej odkryto ciało o nazwie 2M1207b, ale przynależność tego ciała do planet jest wysoce dyskusyjna).
Spis treści |
[edytuj] Odkrycie
Planeta okrąża gwiazdę Fomalhaut w odległości około 115 j.a., więc znajduje się o około 18 j.a. bliżej gwiazdy niż krawędzi dysku pyłowego[1]. Jest pierwszą planetą pozasłoneczną odkrytą przez obserwację bezpośrednią w świetle widzialnym[2].
Obecność planety była przewidywana teoriami. 13 listopada 2008 NASA upubliczniła fotografię zrobioną przez Kosmiczny Teleskop Hubble'a. Na zdjęciu jasna zewnętrzna wstęga to pas pyłu, a rysy są spowodowane przez zakłócenia z rozproszonego światła gwiazdy[3]. Planeta znajduje się 25 lat świetlnych od Ziemi, w konstelacji Ryby Południowej[4]. Uważa się, że Fomalhaut b mający stosunkowo niewielką masę jest najzimniejszym ciałem kiedykolwiek widocznym poza naszym układem słonecznym[5]. Obecność planety była przewidywana już w 2005 ze względu na jej wpływ na dysk pyłowy wokół gwiazdy; dysk ten ma ostrzejszą krawędź wewnętrzną niż gdyby nie zawierał planety[6]. Jednakże planeta została zlokalizowana w maju 2008, gdy Paul Kalas wyodrębnił ją ze zdjęć z Teleskopu Hubble'a zrobionych w latach 2004 i 2006[2].
Kalas powiedział: "To dogłębne i przytłaczające przeżycie zobaczyć na własne oczy nigdy wcześniej nie widzianą planetę. O mało nie dostałem ataku serca pod koniec maja, gdy potwierdziłem, że Fomalhaut b okrąża swoją macierzystą gwiazdę"[2].
[edytuj] Właściwości fizyczne
Przewiduje się, że Fomalhaut b ma rozmiary porównywalne do rozmiarów Jowisza[2] i masę – maksymalnie – 3 Jowiszów, lecz prawdopodobnie te przewidywania są zawyżone[6][7]. Planeta znajduje się 115 j.a. (17 miliardów km, czyli o około 20% dalej niż perycentrum orbity Eris i 3,8 razy dalej niż półoś wielka Neptuna) od gwiazdy macierzystej, sprawiając, że rok na tej planecie trwa 872 lata ziemskie[2]. Fomalhaut świeci około 16 razy silniej od Słońca, więc Neptun i Fomalhaut b mają podobną temperaturę.
Na podstawie obserwacji jasności w świetle widzialnym i podczerwonym przypuszcza się, że Fomalhaut b ma pierścienie planetarne przewyższające rozmiarami pierścienie Saturna[2][6].
[edytuj] Zobacz też
Przypisy
- ↑ Science Centric. [dostęp 2008-11-14].
- ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 Lewis Smith: First pictures taken of planet outside the solar system: Fomalhaut b. W: The Times [on-line]. 2008-11-13. [dostęp 2008-11-14].
- ↑ APOD: 14 listopada 2008 – Fomalhaut B. [dostęp 2008-11-14].
- ↑ Seth Borenstein: Images captured of 4 planets outside solar system. Associated Press via Google, 2008-11-14. [dostęp 2008-11-14].
- ↑ Exoplanets finally come into view. BBC. [dostęp 2008-11-14].
- ↑ 6,0 6,1 6,2 Alexander, Amir: Scientists Lay Eyes on Distant Planets. W: Planetary Society web site [on-line]. Planetary Society, 2008-11-14. [dostęp 2008-11-14].
- ↑ Yeager, Ashley: Astronomers claim first snaps of planets beyond the Solar System. W: Nature News [on-line]. Nature Publishing Group, 2008-11-13. [dostęp 2008-11-16]. DOI:[1].