Rada Unii Europejskiej
| Unia Europejska |
 Ten artykuł jest częścią serii o: |
|
Rada Unii Europejskiej (fr. Conseil de l'Union européenne, ang. Council of the European Union) – główny organ decyzyjny Unii Europejskiej, posiada siedzibę w Brukseli, a jedynie w kwietniu, czerwcu i październiku spotkania mają miejsce w Luksemburgu. Dawniej była nazywana Radą Ministrów lub Radą Ministrów Unii Europejskiej.
Rady Unii Europejskiej nie należy mylić z Radą Europejską ani z Radą Europy.
Rada UE przybrała obecną nazwę na mocy własnej decyzji w 1993 roku. Jednakże w traktatach stanowiących podstawę Unii cały czas widnieje nazwa Rada (gdyż do 30 listopada 2009 roku była oficjalnie nie organem Unii, ale Wspólnot Europejskich).
Spis treści |
[edytuj] Organizacja Rady
Rada, w zależności od rozpatrywanych spraw, składa się bądź z ministrów spraw zagranicznych każdego z państw członkowskich Unii Europejskiej (jest to wtedy tzw. Rada Ogólna), bądź z takiej samej liczby ministrów innego resortu (Rada Branżowa).
Razem istnieje dziesięć możliwych konfiguracji Rady[1]:
- Rada ds. Ogólnych
- Rada ds. Zagranicznych
- Rada ds. Gospodarczych i Finansowych (Ecofin)
- Rada ds. Wymiaru Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych (JHA)
- Rada ds. Zatrudnienia, Polityki Społecznej, Zdrowia i Ochrony Konsumentów
- Rada ds. Konkurencyjności
- Rada ds. Transportu, Telekomunikacji i Energii
- Rada ds. Rolnictwa i Rybołówstwa
- Rada ds. Środowiska
- Rada ds. Edukacji, Młodzieży i Kultury.
Przewodniczącym Rady jest minister z kraju sprawującego aktualnie prezydencję. Prezydencja Rady przypada co pół roku na kolejne państwo członkowskie.
[edytuj] Państwa sprawujące prezydencję
![ファイル:Hokurikuhonsen UozuEkisya.JPG [ja]](/ja/wiki/ファイル:Hokurikuhonsen_UozuEkisya.JPG.html){kind=link}
Obsługę Rady zapewnia Sekretariat, na czele którego stoi Sekretarz Generalny (obecnie Pierre de Boissieu). Sekretarz Generalny od 18 września 1999 r. do 31 listopada 2009 r. z urzędu pełnił też funkcję wysokiego przedstawiciela do spraw wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa. Funkcję tę sprawował na mocy decyzji traktatu amsterdamskiego, natomiast utracił na mocy postanowień traktatu lizbońskiego.
[edytuj] Kompetencje Rady UE
- Prawodawcze:
- wydawanie aktów prawotwórczych (rozporządzenia, dyrektywy, decyzje)
- wydawanie aktów nie mających mocy prawnie wiążącej (zalecenia, opinie, memoranda, stanowiska)
- wzywanie Komisji Europejskiej do określonych działań, w tym do inicjatywy ustawodawczej
- zmiana traktatów założycielskich
- kompetencje w zakresie zawierania umów międzynarodowych - negocjuje je Komisja Europejska
- decyzje dotyczące zawierania wzmocnionej współpracy
- Kreacyjne:
- zatwierdzanie list członków Komitetu Ekonomiczno-Społecznego
- prawo składania wstępnego projektu budżetu przysługuje Komisji i jest on następnie przedkładany Radzie, która działając większością kwalifikowaną ustala projekt budżetu, przesyłając go następnie do Parlamentu, aby ten wydał opinię. Rada Unii Europejskiej decyduje o kształcie wydatków obligatoryjnych, Parlament Europejski zaś o nieobligatoryjnych.
- koordynuje politykę gospodarczą w przypadku braku kompetencji wyłącznych Wspólnoty
- realizuje politykę w ramach II i III filaru
- Kontrolne:
- może kierować skargi do ETS o stwierdzenie nieważności aktów prawa wspólnotowego, oraz skargi na bezczynność organów
[edytuj] Tryb funkcjonowania Rady Unii Europejskiej
- Obrady mogą być tajne lub jawne; jawne są posiedzenia, podczas których Rada obraduje i głosuje nad projektem aktu prawodawczego.
- Członkowie Rady reprezentują interesy poszczególnych państw.
- Przedstawiciele państw muszą uczestniczyć osobiście (wyjątkowo dopuszczalny jest pełnomocnik).
- Posiedzenia Rady są przygotowywane przez Komitet Stałych Przedstawicieli (COREPER) składający się z ambasadorów państw członkowskich akredytowanych przy Wspólnotach. Decyzje w mniej kontrowersyjnych sprawach są podejmowane przez COREPER i tylko formalnie zatwierdzane przez Radę.
- W zależności od istotności sprawy Rada podejmuje decyzje w trojaki sposób:
- większością zwykłą – jest to domyślny sposób podejmowania uchwał, jednak w praktyce stosuje się go tylko do spraw technicznych;
- większością kwalifikowaną – obecnie uchwala się tak większość decyzji merytorycznych (zobacz niżej);
- jednomyślnie – dawniej sposób stosowany najczęściej, po zmianach wprowadzonych przez jednolity akt europejski, traktat amsterdamski, traktat nicejski i traktat lizboński stopniowo ograniczono jego używanie na rzecz większości kwalifikowanej; wstrzymanie się od głosu nie stoi na przeszkodzie do jednomyślnego podjęcia uchwały.
[edytuj] Większość kwalifikowana w Radzie
| Państwo | do 31 X 2004 | od 1 XI 2004 |
|---|---|---|
| Niemcy | 10 | 29 |
| Wielka Brytania | 10 | 29 |
| Francja | 10 | 29 |
| Włochy | 10 | 29 |
| Hiszpania | 8 | 27 |
| Polska | 8 | 27 |
| Rumunia | 0 | 14 |
| Holandia | 5 | 13 |
| Grecja | 5 | 12 |
| Czechy | 5 | 12 |
| Belgia | 5 | 12 |
| Węgry | 5 | 12 |
| Portugalia | 5 | 12 |
| Szwecja | 4 | 10 |
| Austria | 4 | 10 |
| Bułgaria | 0 | 10 |
| Słowacja | 3 | 7 |
| Dania | 3 | 7 |
| Finlandia | 3 | 7 |
| Litwa | 3 | 7 |
| Irlandia | 3 | 7 |
| Łotwa | 3 | 4 |
| Słowenia | 3 | 4 |
| Estonia | 3 | 4 |
| Cypr | 2 | 4 |
| Luksemburg | 2 | 4 |
| Malta | 2 | 3 |
W przypadku głosowania większością kwalifikowaną każdemu z państw przypisuje się pewną liczbę głosów ważonych (zob. tabela obok). Przyjęcie aktu następuje w wypadku uzyskania odpowiedniej większości głosów "za":
- Od 1 stycznia 1958 do 31 grudnia 1972 (6 państw członkowskich):
- jeśli akt głosowany był na wniosek Komisji: 12 na 17 głosów (70,59%)
- w pozostałych przypadkach: 12 głosów oddanych przez co najmniej 4 (2/3 ogółu) państwa.
- Od 1 stycznia 1973 do 31 grudnia 1980 (9 państw członkowskich):
- jeśli akt głosowany był na wniosek Komisji: 41 na 58 głosów (70,69%)
- w pozostałych przypadkach: 41 głosów oddanych przez co najmniej 6 (2/3 ogółu) państw.
- Od 1 stycznia 1981 do 31 grudnia 1985 (10 państw członkowskich):
- jeśli akt głosowany był na wniosek Komisji: 45 na 63 głosy (71,43%)
- w pozostałych przypadkach: 45 głosów oddanych przez co najmniej 6 (3/5 ogółu) państw.
- Od 1 stycznia 1986 do 31 grudnia 1994 (12 państw członkowskich):
- jeśli akt głosowany był na wniosek Komisji: 54 na 76 głosów (71,05%);
- w pozostałych przypadkach: 54 głosy oddane przez co najmniej 8 (2/3 ogółu) państw.
- Od 1 stycznia 1995 do 31 kwietnia 2004 (15 państw członkowskich):
- jeśli akt głosowany był na wniosek Komisji: 62 na 87 głosów (71,26%);
- w pozostałych przypadkach: 62 głosy oddane przez co najmniej 10 (2/3 ogółu) państw;
- W okresie tym obowiązywał tzw. kompromis z Janiny.
- Od 1 maja 2004 do 31 października 2004 (25 państw członkowskich):
- jeśli akt głosowany jest na wniosek Komisji: 88 na 124 głosy (70,97%);
- w pozostałych przypadkach: 88 głosów oddanych przez co najmniej 2/3 ogółu (czyli 17) państw.
- Od 1 listopada 2004 do 31 grudnia 2006 (25 państw członkowskich):
- jeśli akt głosowany będzie na wniosek Komisji: 232 na 321 głosów (72,27%);
- w pozostałych przypadkach: 232 głosy oddane przez co najmniej 2/3 ogółu (czyli 17) państw;
- w każdym przypadku członek Rady będzie mógł zażądać sprawdzenia, czy państwa stanowiące większość kwalifikowaną stanowią co najmniej 62% ogółu ludności Unii; jeśli nie – uchwała nie zostanie podjęta.
- Od 1 stycznia 2007 (27 państw członkowskich) :
- jeśli akt głosowany jest na wniosek Komisji: 255 na 345 głosów (73,91%);
- w pozostałych przypadkach: 232 głosy oddane przez co najmniej 2/3 ogółu (czyli 17) państw;
- w każdym przypadku członek Rady będzie mógł zażądać sprawdzenia, czy państwa stanowiące większość kwalifikowaną stanowią co najmniej 62% ogółu ludności Unii; jeśli nie – uchwała nie zostanie podjęta.
Dalsze zmiany w sposobie głosowania większością kwalifikowaną przewiduje traktat lizboński. 1 listopada 2014 roku zniesiony będzie system głosów ważonych, a zastąpi go system podwójnej większości:
- jeśli akt głosowany będzie na wniosek Komisji lub wysokiego przedstawiciela Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa: 55% państw członkowskich (ale nie mniej niż 15) reprezentujących co najmniej 65% ludności Unii;
- w pozostałych przypadkach: 72% państw członkowskich reprezentujących co najmniej 65% ludności Unii.
Mniejszność blokująca będzie musiała obejmować co najmniej 4 państw, inaczej uznawać się będzie, że nie została osiągnięta. W przypadku, gdy w głosowaniu nie biorą udziału wszystcy członkowie, brana jest pod uwagę liczba państw uczestniczących i ludność zamieszkująca te państwa. Minimalna mniejszość blokująca obejmuje wtedy liczbę państw równą najmniejszej liczbie państw uczestniczących, których łączna ludność jest większa niż 35% łącznej ludności państw uczestniczących, powiększonej o jeden.
W okresie przejściowym, trwającym 31 marca 2017 roku, każdy z członków Rady będzie zażądać, by podczas głosowania zastosowano nie system podwójnej większości, lecz poprzednio obowiązujący system głosów ważonych.
Deklaracja 7. dołączona do aktu konferencji międzyrządowej, która przyjęła Traktat z Lizbony, stanowi, że członkowie rady reprezentujący 75% liczby członków Rady lub liczby ludności niezbędnej do ustanowienia większości blokującej, mogą zgłosić swój sprzeciw wobec przyjęcia aktu większością kwalifikowaną. Rada musi wówczas uczynić wszystko, w granicach swych uprawnień, by w rozsądnym terminie osiągnąć porozumienie. Szczególną rolę w dążeniu do osiągnięcia porozumienia wyznaczono przewodniczącemu Rady i przewodniczącemu Komisji. Od 1 kwietnia 2017 roku współczynnik 75% zostanie obniżony do 55%. Jest to zmodyfikowana do nowych potrzeb wersja kompromisu z Janiny.
[edytuj] Zobacz też
Przypisy
- ↑ Decyzja Rady z dnia 1 grudnia 2009 r. ustanawiająca wykaz składów Rady uzupełniający składy, o których mowa w art. 16 ust. 6 akapity drugi i trzeci Traktatu o Unii Europejskiej. eur-lex.europa.eu, 2 grudnia 2009. [dostęp 16 stycznia 2009].
[edytuj] Linki zewnętrzne